“حمایت” از غم و اندوه از کجا آمده است؟



حسن ذوالفقاری کلمه «تکیه» را واژه ای عربی معرفی کرد و گفت: تاریخ تقیه منوط به موقعیتی سریع و زودگذر در تاریخ فتوط و مذهب جوانمردی است.

به گزارش ایسنا، استاد زبان و ادبیات فارسی و پژوهشگر فرهنگ عامه که چندی پیش چشم از جهان فرو بست، در بخشی از مقاله ای با عنوان «واژه نامه عاشورا» (کیهان فرهنگی، خرداد ۱۳۷۲، شماره ۹۸) به بررسی پیشینه کلمه «تکیه» نوشته: کلمه ای عربی است به معنای «بازکردن کاری» چنانکه السعدی می گوید:

زندگی پسرم به چوب بستگی دارد

دیگر “تکیه” به زندگی یک اشتباه است

در لغت به معنای اعتماد است، همانطور که السعدی بیان کرد:

روز بهار است، برخیز و تماشا کن

«تکیه» در روزهایی نیست که دوباره بهار بیاید

دیگر معانی تصویری آن بازگشت و پناه، مولگا، ماوا و میتاکا است. در فرهنگ ها یکی از معانی تقیه به عنوان محل مستمندان، خانقاه، خانه دراویش، خانقاه، حسینیه، تعزیه و… ذکر شده است.

دوزی در دم لغت نامه های عرب آورده است:

«تکه» جمع آن تکیه‌هایی است که معمولاً به مسافران فقیر یا مستحبّه‌ها مجانی رسیدگی می‌شود. شیب در هند، ایران، مصر و سوریه مانند گوشه ای در آفریقاست. فیلشر معتقد است که این کلمه از «وابستگی» آمده و باید تیکی (تیه) تلفظ شود، اما این کلمه به وضوح نادرست است زیرا جمع آن تکیه است و این صیغه جمع مخصوص کلمات مؤنث است، به صورت فعل که از ریشه های آن به ندرت و از عادات و شرایط همیشگی ناشی می شود.»

در گزارش انگلبرت کایمفر (۱۶۵۱-۱۷۱۶م) که در عصر صفویه به ایران سفر کرد، تکایاها در راهروها و میدان‌هایی برای استفاده مسافران ساخته می‌شدند:

گوشه ی استراحت یا کلبه ای زیر آسمان است یا نوعی تفرجگاه در مکانی راحت که با دیگران فقط برای رفع خستگی می روند تا با کشیدن قلیان و نوشیدن وقت بگذرانند. صندلی ها در خیابان ها دیده می شود و میادین عمومی هزینه‌های ساخت این پی‌ها ناچیز است و بیشتر به دلیل گدایی دراویش در شهرها و بیابان‌ها ساخته می‌شوند.

اصطلاح «تکیه» و «استراحت» در «آنندراج» و «فرهنک ناظم عتبه» به معنای محل استراحت است و نظامی نیز همین معنا را بیان کرده است:

چو دستیار دست و پا نیست

تکیه بر آن در مهد کودک

تکیه به معنای محلی مانند خانقاه در قرن سوم و چهارم هجری قمری است، خواه خانقاه یا خنجه نیز به معنای محل غذا خوردن است. تعدادی از محققین نیز آن را ترجمه خوانجه یعنی سفره خانه و غذاخوری ساخته شده در گذرگاه مسافران تفسیر کرده اند.

با تحقیق در معماری و موقعیت صومعه ها – که بیشتر در مسیر رفت و آمد مسافران بود – گفته فوق تأیید شد. تکایا نیز چنین نگرشی دارند و شبهه ما را تقویت می کنند که رباط و زاویه و خانقاس و تکایا مکان هایی با نام های مختلف بوده و هدف از ایجاد و گسترش آنها یکی بوده است. تکایا و صومعه‌ها همواره محل ملاقات فتیان، قلندران، اخیان و شوالیه‌ها بوده‌اند، از این رو مطالعه تاریخ تکیه مبتنی بر نگرش زودگذر و زودگذر به تاریخ فتوت و آیین‌های سوارکاری است. فاتوت از مشتقات فتی است که هشت بار در قرآن به کار رفته و به معنای شجاعت، جوانی و ایام جوانی است. موضوع روانشناسی انسان شاخه ای از عرفان و توحید است. در طول تاریخ، گروه های جوانمردانه به اشکال مختلف ظاهر شده اند. ایران سیستانی، جنبش سفید جامغان و … انعکاسی از این جنبش های مردمی بود. بسیاری از صوفیه خود اهل فتحیه بودند. رونق واتوت چنان بود که بزرگان صوفیه نامهای فربه می نوشتند و آیین سوارکاری را شرح می دادند. از جمله این آثار، فتانه نامه سلطانی اثر ملمانسان فیض کشفی، نویسنده توانا و پرکار قرن هفتم است. مؤلف در این کتاب فصلی را به آداب گرایش و گرایش و ترقی اختصاص داده است که به آن اشاره می کنیم.

مذهب جوانمردی در کنار تصوف رواج داشت، اما روش فتحیه بیشتر در میان عوام رواج داشت. با فروپاشی قزلباشان در زمان شاه عباس – که شکل در حال تغییر مذهب وطوت بود – تشکیلات آنها فروپاشید و جامعه آنها متفرق شد. با تضعیف و از بین رفتن لنگرها و گوشه ها، ستون ها به تدریج در جامعه الدوشمدی محلی شدند و جایگزین آن شدند، چنان که عبدالله مصطفی در کتاب «زندگی من» می نویسد: آن مجالس ترحیم دوام نمی آورد و بیرونی و نگاه کلی به این سوگواری به این طول و جزئیات و شکوه نمی رسید. آنها همچنین هزینه برج های پشتیبانی را از گونی چاق خود پرداخت کردند….

نویسنده در صفحات بعدی برخی از آداب و رسوم دشمشدیان از جمله حوض بازی، کبوتر پرانی، مهره بازی، کبوتربازی و … را ذکر می کند که ما را به یاد فاتوت عصر ناصر (خلیفه ۱۳۹۶) می اندازد. النصیر بالا). .

به گفته مصطفی مسئول اصلی تکایا گروه فتیان و داشمشدی بودند.

ضمناً بر اساس قدیمی ترین سند مکتوب، با کتیبه ای به تاریخ ۱۲۰۲ در کاخی واقع در استراباد، خانقاهی به عنوان تکیه ذکر شده و ذکر شده است که تسلیت سالار شهیدان در این مکان صورت می گیرد.

انتهای پیام